„Spotkania w samo południe z biochemią, biofizyką i biotechnologią"

„Spotkania w samo południe ..." to prowadzony od 2006 roku cykl kilkunastu wykładów przygotowany z myślą o licealistach, w trakcie którego pracownicy naukowi WBBiB prezentują w przystępny sposób – zawsze ciekawe, a często również zaskakujące – zagadnienia z dziedziny współczesnej biochemii, biofizyki oraz biotechnologii.

Prelekcje odbywają się w soboty, od października do listopada/grudnia, o godzinie 12:00 w auli (P.0.1.1) kompleksu dydaktyczno-bibliotecznego przy ulicy Gronostajowej 7. Cykl obejmuje zwykle sześć spotkań, na których prezentowane są dwa wykłady. Wstęp jest bezpłatny. Do udziału w zajęciach zapraszamy serdecznie wszystkich zainteresowanych – zarówno całe klasy, jak i osoby indywidualne.

NOWOŚĆ. Od roku 2015 oferujemy uczestnikom „Spotkań" możliwość zobaczenia od środka laboratoriów WBBiB i wzięcia udziału w mini-warsztatach. Ze względów organizacyjnych na te zajęcia wymagana jest wcześniejsza rejestracja. Szczegóły poniżej.

Harmonogram „Spotkań w samo południe ..." na rok 2016

Uwaga! Harmonogram wykładów do pobrania w pliku pdf

15 października 2016

Angiogeneza – sprawa życia i śmierci
prof. dr hab. Alicja Józkowicz, Zakład Biotechnologii Medycznej

Co za dużo to niezdrowo. A nawet bardzo niezdrowo. Nadmierne, niekontrolowane powstawanie naczyń krwionośnych ułatwia wzrost guzów nowotworowych i może prowadzić do utraty wzroku. Ale zbyt mało – to też niedobrze. Jeśli naczynia krwionośne nie powstają w zranionej lub niedotlenionej tkance, nie będzie ona mogła się zagoić ani funkcjonować prawidłowo. Tworzenie naczyń jest bardzo złożonym, ale już dość dobrze poznanym procesem, który naukowcy i lekarze potrafią coraz lepiej kontrolować. Zapraszamy na wykład poświęcony tym zagadnieniom. 

Karotenoidy – barwniki życia
dr hab. Dariusz Latowski, Zakład Fizjologii i Biochemii Roślin

Karotenoidy służą nie tylko roślinom. Choć nie mogą być syntetyzowane w organizmie człowieka są niezbędne do życia. Regulują ekspresję kilkuset genów, umożliwiają widzenia, chronią przed otyłością i zapobiegają wielu chorobom. Zapraszamy na fascynującą podróż po świecie karotenoidów – barwników życia.

22 października 2016 
Układ odporności – centrum naszego zdrowia
dr Joanna Marczyńska, Zakład Immunologii

W powietrzu czyha wirus grypy, a w nieświeżej żywności bakterie Salmonelli. Jakby tego było mało, nadmierne opalanie zmienia komórki naszej skóry, które mogą przekształcić się w komórki nowotworowe. Pomimo tych zagrożeń, możemy liczyć na tarczę ochronną w postaci układu odporności, który czuwa w naszych ciałach dzień i noc. Przedmiotem wykładu będzie opowieść o tym w jaki sposób komórkowi strażnicy układu odporności rozpoznają i eliminują wroga. Opowiemy także o tym jak te komórki uczą się i rozwijają pamięć o przebytym zagrożeniu, i w jaki sposób ułatwia im to walkę z mikroorganizmami.

Życie jest formą istnienia białka
dr Piotr Bonarek, Zakład Biochemii Fizycznej

Mając za motto słowa Agnieszki Osieckiej wejdziemy w złożony a zarazem szalenie różnorodny świat białek. Opowiemy o ich własnościach, pokażemy jak niezwykłe mogą przybierać kształty. Wyjaśnimy jak i po co się je bada oraz do czego można je wykorzystać.

5 listopada 2016
Co to znaczy zarazić się wirusem

dr hab. Krzysztof Pyrć, Zakład Mikrobiologii

Tak małe, że nie widać ich pod mikroskopem świetlnym, są jednak w stanie poważ-nie zagrozić naszemu zdrowiu, a nawet życiu. Wirusy, bo o nich mowa, używają wyrafinowanych strategii by wniknąć do organizmu i zaprząc komórki gospodarza do pracy na własną korzyść. Działają szybko, sprytnie i efektywnie. Na szczęście coraz szybciej uczymy się jak z nimi walczyć przy pomocy ich własnej broni.


Zabójcza chromatyna, czyli po co neutrofilom DNA
mgr Marcin Zawrotniak, Zakład Biochemii Analitycznej

Neutrofile są komórkami układu odpornościowego odpowiedzialnymi za szybką reakcję organizmu na zakażenie patogenami. Mogą one skutecznie zwalczać intruzów, np. na drodze fagocytozy. Ale to nie o niej będzie mowa, lecz o stosunkowo niedawno poznanym  mechanizmie odpowiedzi na infekcje, który polega na wyrzuceniu przez neutrofile na zewnątrz komórki materiału DNA oraz czynników antybakteryjnych, w efekcie czego powstają Neutrofilowe Pułapki Zewnątrzkomórkowe (NET). Okazuje się, że chromatyna, identyfikowana do tej pory jako nośnik informacji genetycznej, może być wykorzystywana do unieruchamiania patogenów. Sieci NET zaangażowane są również w wiele procesów wewnątrz organizmu, np. uczestniczą w formowaniu skrzepów krwi.

19 listopada 2016 WYKŁADY ODBĘDĄ SIĘ WYJĄTKOWO W SALI P0.1. (parter)
Poznawanie struktury białek metodą krystalografii rentgenowskiej
dr hab. Grzegorz Dubin, Zakład Mikrobiologii

Białka są szalenie istotnym składnikiem organizmów gdyż warunkują przebieg większości procesów życiowych. Za funkcję białka odpowiada jego struktura, czyli organizacja w przestrzeni atomów z których się ono składa. Krystalografia rentgenowska pozwala na poznanie tej struktury a tym samym na zrozumienie skomplikowanych zależności między strukturą danego białka a rolą jaką pełni w układzie. W czasie wykładu przedstawimy fascynującą historię rozwoju krystalografii, ale przed wszystkim opowiemy o tym, w jaki sposób metoda ta  wykorzystywana jest do badania molekularnych mechanizmów procesów życiowych oraz do projektowania nowych leków.

Przeciwciała monoklonalne w biotechnologii i medycynie
dr Monika Bzowska, Zakład Biochemii Komórki

Przeciwciała to białka produkowane przez komórki układu odpornościowego – służą jako broń do zwalczania pojawiających się w organizmie intruzów, takich jak bakterie czy wirusy. Zdarza się jednak, że organizm produkuje przeciwciała skierowane przeciwko własnym komórkom i tkankom, co prowadzi do rozwoju chorób o podłożu autoimmunologicznym. Czy przeciwciała mogą być lekiem? Jak próbowano leczyć choroby zakaźne zanim odkryto antybiotyki? Co to są przeciwciała monoklonalne? Jak możemy je wykorzystać do leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów czy nowotworów? O tym wszystkim dowiecie się na naszym wykładzie. 

26 listopada 2016
Biopaliwo przyszłości, czyli jak produkować wodór używając mikroorganizmów
dr Dariusz Dziga, Zakład Fizjologii i Biologii Rozwoju Roślin
Jak świat może sobie radzić z rosnącym zapotrzebowaniem na energię? Czy każde biopaliwo jest przyjazne dla środowiska i człowieka? Czy uda się nam naśladować/modyfikować mikroorganizmy, aby produkować wodór na dużą skalę? Warto zadać sobie takie pytania i spróbować na nie odpowiedzieć.

Rośliny transgeniczne – nadzieje i obawy
dr Wojciech Strzałka, Zakład Biotechnologii Roślin

Akronim GMO budzi wiele emocji – w trakcie spotkania postaramy się nieco uporządkować informacje dotyczące modyfikacji genetycznych. Omówimy kolejno aspekty związane z metodyką służąca do konstrukcji roślin transgenicznych oraz ich bezpieczeństwem dla człowieka i środowiska. Ponadto zaprezentujemy przykłady praktycznego wykorzystania roślin transgenicznych w badaniach naukowych i rolnictwie.

3 grudnia 2016
Proteomika Shotgun – czyli jak ustrzelić tysiące białek
dr Sylwia Kędracka-Krok, Zakład Biochemii Fizycznej

Proteomika to rozwijająca się dynamicznie gałąź biochemii, nauka zajmująca się badaniem białek. Ale nie w ujęcie jednostkowym, a globalnym. Nazwa proteom odnosi się bowiem do wszystkich białek produkowanych przez dany organizm, tkankę, komórkę lub przedział komórkowy. W trakcie spotkania wprowadzimy uczestników w świat metod badawczych, które pozwalają na charakterystykę tysięcy białek w pojedynczym eksperymencie, jak również opowiemy do czego można wykorzystać taką wiedzę.

Szczepionki przeciwnowotworowe
dr Irena Horwacik, Pracownia Genetyki Molekularnej i Wirusologii

Choroby nowotworowe to jeden z największych problemów zdrowotnych we współczesnym świecie. Jaką rolę w ich rozwoju pełnią mutacje oraz procesy naprawy DNA? Czym charakteryzują się komórki rakowe i jak oddziałują z układem odpornościowym? Czy do zapobiegania powstawania nowotworów oraz do walki z rakiem można wykorzystać szczepionki?
W trakcie wykładu odpowiemy na te wszystkie pytania.

Mini-warsztaty w ramach „Spotkań..."

W roku 2016 mini-warsztaty odbędą się 22 października oraz 26 listopada. Danego dnia, zajęcia prowadzone będą w czterech równoległych blokach tematycznych. W zależności od bloku, maksymalna liczba uczestników wynosi 10, 15 lub 20 osób. Warsztaty rozpoczynać się będą o godzinie 10.30 i kończyć o 11.45Obowiązuje rezerwacja miejsc. Udział w zajęciach jest bezpłatny.
 
 
22 października 2016 r.
BLOK 1: Komórki układu immunologicznego, Zakład Immunologii, 10 osób (nie ma już wolnych miejsc)
W trakcie warsztatów przedstawimy główne typy komórek układu odporności – naszych bohaterów w walce z drobnoustrojami. Wykonamy rozmaz krwi na szkiełku i barwienie umożliwiające identyfikację poszczególnych rodzajów tych komórek oraz pokażemy najstarszy z mechanizmów walki z mikroorganizmami – fagocytozę, czyli pochłonięcie wroga i jego strawienie.

BLOK 2: Podstawy mikroskopii fluorescencyjnej i kontrastowo-fazowej, Zakład Biologii Komórki, 30 osób (nie ma już wolnych miejsc)
W czasie zajęć zapoznamy uczestników z zasadami działania mikroskopu fluorescencyjnego oraz kontrastowo-fazowego. Następnie wykorzystamy w/w mikroskopy do obserwacji różnego rodzaju komórek. Zademonstrujemy także, jak przeprowadza się testy oceny żywotności komórek. 

BLOK 3: Doświadczenia z barwnikami roślinnymi, Zakład Fizjologii i Biologii Rozwoju Roślin, 20 osób (nie ma już wolnych miejsc)
Naszą fascynuję wzbudzają nieodmiennie żywe kolory kwiatów, owoców i całych roślin. Na warsztatach nie tylko zapoznamy się z rolą barwników roślinnych, ich właściwościami i znaczeniem w ekosystemach, ale również przeprowadzimy proste eksperymenty, dzięki którym w domowej kuchni będzie można zaimponować rodzinie lub znajomym.
 
26 listopada 2016 r.
BLOK 4: Od laboratorium do leku, Zespół Biologii Chemicznej i Projektowania Leków, 10 osób (nie ma już wolnych miejsc)
 
W trakcie warsztatów zapoznamy się z kolejnymi etapami projektowania i testowania związków chemicznych mogących w przyszłości stać się lekami. Jednak najważniejszym punktem zajęć będzie krystalizacja – jedna z metod stosowanych przy projektowaniu i selekcji cząstęczek wykorzystywanych następnie w medycynie.
 
BLOK 5: Przeciwciała monoklonalne w oznaczaniu grup krwi, Zakład Biochemii Komórki, 20 osób (nie ma już wolnych miejsc)
Jakie wyróżniamy grupy krwi ludzkiej? Dlaczego oznaczanie grup krwi u wszystkich dawców, biorców i kobiet ciężarnych ma fundamentalne znaczenie w serologii, transfuzjologii i zapobieganiu konfliktowi serologicznemu oraz chorobie hemolitycznej płodów i noworodków? Na czym polega aglutynacja krwinek czerwonych przez specyficzne przeciwciała i jak możemy to zjawisko wykorzystać do oznaczenia grupy krwi?
 

BLOK 6: Białko zielonej fluorescencji (GFP), Zakład Biotechnologii Roślin, 10 osób (nie ma już wolnych miejsc)
W czasie ostatniej dekady GFP zrewolucjonizowało badania prowadzone na komórkach. W trakcie warsztatów przedstawimy kilka faktów  dotyczących tego białka – skąd pochodzi, jakie ma właściwości, do czego jest wykorzystywane w nauce. Pokażemy również jak można oczyścić rekombinowane GFP z bakterii.

BLOK 7: Obserwacja działania nitrogenaz bakterii purpurowych, Zakład Fizjologii i Biologii Rozwoju Roślin, 20 osób  (nie ma już wolnych miejsc)
Nitrogenazy to enzymy występujące u niektórych grup mikroorganizmów, a jednym z produktów ich aktywności może być wodór. W czasie warsztatów zapoznamy się z kolorymetryczną metodą badania aktywności tych enzymów. Ponadto zbadamy, czy nitrogenazy szczepu Rhodobacter sphaeroides są zaangażowane w produkcję wodoru, gdy substratem reakcji są odpady pochodzenia roślinnego.

BLOK 8: Jak wykorzystać światło do zabicia nowotworu, Zakład Biofizyki, 10 osób (nie ma już wolnych miejsc)
W ramach zajęć postaramy się przybliżyć uczniom następujące pojęcia: natura falowa światła, widmo światła widzialnego, fotouczulacze, terapia fotodynamiczna. W części praktycznej zaprezentujemy działanie efektu fotodynamicznego na komórki nowotworowe.
 
BLOK 9: Świat barw – absorbcja i emisja światła przez cząsteczki biologiczne, Zakład Biofizyki, 10 osób (nie ma już wolnych miejsc)
Na naszych zajęciach wyjaśnimy i zademonstrujemy: skąd biorą się kolory, jak światło oddziałuje z materią, do czego w biologii służą pryzmaty i siatki dyfrakcyjne, jak przy pomocy światła obliczyć stężenie białka lub kwasu nukleinowego.  

REZERWACJA MIEJSC

Zapisy na warsztaty przyjmujemy od 26 września do 17 października. O przyjęciu decyduje kolejność zgłoszeń.
W celu rezerwacji miejsc należy wysłać e-mail pod adres: magdalena.tworzydlo@uj.edu.pl. Potwierdzenie przyjęcia rezerwacji zostanie przesłane pocztą elektroniczną.
 
Osoby indywidualne w e-mailu powinny podać:
a) imię i nazwisko osoby dokonującej rezerwacji,
b) numer i tytuł bloku tematycznego,
c) liczbę osób bioracych udział w mini-warsztatach,
d) telefon kontaktowy (w przypadku braku miejsc w wybranej grupie, będzie nam łatwiej i szybciej zaproponować inną).
 
Przykładowo:
Joanna Kowalska
Blok tematyczny nr 1
Liczba osób – 2.
 
Nauczyciele przyjeżdżający z uczniami powinni podać:
a) swoje imię i nazwisko,
b) pełną nazwę szkoły,
c) numer i tytuł bloku tematycznego
d) liczbę uczniów biorących udział w wydarzeniu
e) telefon kontaktowy (w przypadku braku miejsc w wybranej grupie, będzie nam łatwiej i szybciej zaproponować inną).
 
Przykładowo:
Aleksander Nowak
II L.O. im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie.
Blok tematyczny nr 2
Liczba uczniów – 15.

ODWOŁANIE REZERWACJI

Uprzejmie prosimy o elektroniczne lub telefoniczne anulowanie rezerwacji, w przypadku, gdy nie będą Państwo mogli przybyć na warsztaty. Dzięki temu będziemy mieli możliwość zaproszenia do udziału w zajęciach osoby z listy rezerwowej.
 
telefon: 12 664 79 59
e-mail: magdalena.tworzydlo@uj.edu.pl