„Spotkania w samo południe z biochemią, biofizyką i biotechnologią"

„Spotkania w samo południe ..." to prowadzony od 2006 roku cykl kilkunastu wykładów przygotowany z myślą o licealistach, w trakcie którego pracownicy naukowi WBBiB prezentują w przystępny sposób – zawsze ciekawe, a często również zaskakujące – zagadnienia z dziedziny współczesnej biochemii, biofizyki oraz biotechnologii.

Prelekcje odbywają się w soboty, od października do listopada/grudnia, o godzinie 12.00 i 13.00 w auli (P.0.1.1) kompleksu dydaktyczno-bibliotecznego przy ulicy Gronostajowej 7. Cykl obejmuje zwykle sześć spotkań, na których prezentowane są dwa wykłady. Wstęp jest bezpłatny. Do udziału w zajęciach zapraszamy serdecznie wszystkich zainteresowanych – zarówno całe klasy, jak i osoby indywidualne.

NOWOŚĆ. Od roku 2015 oferujemy uczestnikom „Spotkań" możliwość zobaczenia od środka laboratoriów WBBiB i wzięcia udziału w mini-warsztatach. Szczegóły poniżej.

Roboczy harmonogram „Spotkań w samo południe ..." w roku 2017

14 października 2017
Wykład 1, godz. 12.00: Układ odporności – centrum naszego zdrowia
mgr Kamila Kwiecień, Zakład Immunologii
W powietrzu czyha wirus grypy, a w nieświeżej żywności bakterie Salmonelli. Jakby tego było mało, nadmierne opalanie zmienia komórki naszej skóry, które mogą przekształcić się w komórki nowotworowe. Pomimo tych zagrożeń, możemy liczyć na tarczę ochronną w postaci układu odporności, który czuwa w naszych ciałach dzień i noc. Przedmiotem wykładu będzie opowieść o tym w jaki sposób komórkowi strażnicy układu odporności rozpoznają i eliminują wroga. Opowiemy także o tym jak te komórki uczą się i rozwijają pamięć o przebytym zagrożeniu, i w jaki sposób ułatwia im to walkę z mikroorganizmami.

Wykład 2, godz. 13.00: Szczepionki przeciwnowotworowe
dr Irena Horwacik, Pracownia Genetyki Molekularnej i Wirusologii

Choroby nowotworowe to jeden z największych problemów zdrowotnych we współczesnym świecie. Jaką rolę w ich rozwoju pełnią mutacje oraz procesy naprawy DNA? Czym charakteryzują się komórki rakowe i jak oddziałują z układem odpornościowym? Czy do zapobiegania powstawania nowotworów oraz do walki z rakiem można wykorzystać szczepionki? W trakcie wykładu odpowiemy na te wszystkie pytania.

21 października 2017 
Wykład 1, godz. 12.00: Życie jest formą istnienia białka
dr Piotr Bonarek, Zakład Biochemii Fizycznej
Mając za motto słowa Agnieszki Osieckiej wejdziemy w złożony a zarazem szalenie różnorodny świat białek. Opowiemy o ich własnościach, pokażemy jak niezwykłe mogą przybierać kształty. Wyjaśnimy jak i po co się je bada oraz do czego można je wykorzystać.

Wykład 2, godz. 13.00: Przeciwciała monoklonalne w biotechnologii i medycynie
dr Monika Bzowska, Zakład Biochemii Komórki

Przeciwciała to białka produkowane przez komórki układu odpornościowego – służą jako broń do zwalczania pojawiających się w organizmie intruzów, takich jak bakterie czy wirusy. Zdarza się jednak, że organizm produkuje przeciwciała skierowane przeciwko własnym komórkom i tkankom, co prowadzi do rozwoju chorób o podłożu autoimmunologicznym. Czy przeciwciała mogą być lekiem? Jak próbowano leczyć choroby zakaźne zanim odkryto antybiotyki? Co to są przeciwciała monoklonalne? Jak możemy je wykorzystać do leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów czy nowotworów? O tym wszystkim dowiecie się na naszym wykładzie.

4 listopada 2017

Wykład 1, godz. 12.00: Biopaliwo przyszłości, czyli jak produkować wodór używając mikroorganizmów
dr hab. Dariusz Dziga, Zakład Fizjologii i Biologii Rozwoju Roślin
Jak świat może sobie radzić z rosnącym zapotrzebowaniem na energię? Czy każde biopaliwo jest przyjazne dla środowiska i człowieka? Czy uda się nam naśladować/modyfikować mikroorganizmy, aby produkować wodór na dużą skalę? Warto zadać sobie takie pytania i spróbować na nie odpowiedzieć.

Wykład 2, godz. 13.00: Rośliny transgeniczne – nadzieje i obawy
dr Wojciech Strzałka, Zakład Biotechnologii Roślin

Akronim GMO budzi wiele emocji – w trakcie spotkania postaramy się nieco uporządkować informacje dotyczące modyfikacji genetycznych. Omówimy kolejno aspekty związane z metodyką służąca do konstrukcji roślin transgenicznych oraz ich bezpieczeństwem dla człowieka i środowiska. Ponadto zaprezentujemy przykłady praktycznego wykorzystania roślin transgenicznych w badaniach naukowych i rolnictwie.

18 listopada 2017 
Wykład 1, godz. 12.00: Karotenoidy – barwniki życia
dr hab. Dariusz Latowski, Zakład Fizjologii i Biochemii Roślin

Karotenoidy służą nie tylko roślinom. Choć nie mogą być syntetyzowane w organizmie człowieka są niezbędne do życia. Regulują ekspresję kilkuset genów, umożliwiają widzenia, chronią przed otyłością i zapobiegają wielu chorobom. Zapraszamy na fascynującą podróż po świecie karotenoidów – barwników życia.

Wykład 2, godz. 13.00: Komórkowe autostrady
dr Monika Rak, Zakład Biologii Komórki

Niedostrzegalny gołym okiem ruch komórek, organelli komórkowych i cząsteczek jest niezbędny do życia. Migracja komórek odgrywa istotną rolę w reakcjach obronnych układu odpornościowego i procesie gojenia ran, ale również jest groźną cechę nowotworów złośliwych. Od nieustannego ruchu zależy funkcjonowanie całych organizmów, ale i pojedynczych komórek, w których warunkuje on sprawne współdziałanie organelli komórkowych. Zapraszam na wyprawę molekularnymi autostradami przez wnętrze organizmu i komórek.

25 listopada 2017
Wykład 1, godz. 12.00: Skąd komórki czerpią energię
dr Robert Ekiert, Zakład Biofizyki Molekularnej

Mitochondria to wydzielone części komórek odpowiedzialne za przekształcanie energii. Działają jak swoiste elektrociepłownie w miastach. Zaburzenie ich pracy może prowadzić do chorób objawiających się głównie w mięśniach i komórkach nerwowych. Omawiając te zagadnienia na wykładzie dodatkowo pokażę, jak przy pomocy metod biofizycznych oraz prostych organizmów bakteryjnych można badać skomplikowany mitochondrialny łańcuch oddechowy.​ 

Wykład 2, godz. 13.00: Angiogeneza – sprawa życia i śmierci
prof. dr hab. Alicja Józkowicz, Zakład Biotechnologii Medycznej

Co za dużo to niezdrowo. A nawet bardzo niezdrowo. Nadmierne, niekontrolowane powstawanie naczyń krwionośnych ułatwia wzrost guzów nowotworowych i może prowadzić do utraty wzroku. Ale zbyt mało – to też niedobrze. Jeśli naczynia krwionośne nie powstają w zranionej lub niedotlenionej tkance, nie będzie ona mogła się zagoić ani funkcjonować prawidłowo. Tworzenie naczyń jest bardzo złożonym, ale już dość dobrze poznanym procesem, który naukowcy i lekarze potrafią coraz lepiej kontrolować. Zapraszamy na wykład poświęcony tym zagadnieniom. 

2 grudnia 2017
Wykład 1, godz. 12.00: Zabójcza chromatyna, czyli po co neutrofilom DNA
dr Marcin Zawrotniak, Zakład Biochemii Analitycznej

Neutrofile są komórkami układu odpornościowego odpowiedzialnymi za szybką reakcję organizmu na zakażenie patogenami. Mogą one skutecznie zwalczać intruzów, np. na drodze fagocytozy. Ale to nie o niej będzie mowa, lecz o stosunkowo niedawno poznanym  mechanizmie odpowiedzi na infekcje, który polega na wyrzuceniu przez neutrofile na zewnątrz komórki materiału DNA oraz czynników antybakteryjnych, w efekcie czego powstają Neutrofilowe Pułapki Zewnątrzkomórkowe (NET). Okazuje się, że chromatyna, identyfikowana do tej pory jako nośnik informacji genetycznej, może być wykorzystywana do unieruchamiania patogenów. Sieci NET zaangażowane są również w wiele procesów wewnątrz organizmu, np. uczestniczą w formowaniu skrzepów krwi.

Wykład 2, godz. 13.00: Co to znaczy zarazić się wirusem
dr hab. Krzysztof Pyrć, Zakład Mikrobiologii
Tak małe, że nie widać ich pod mikroskopem świetlnym, są jednak w stanie poważ-nie zagrozić naszemu zdrowiu, a nawet życiu. Wirusy, bo o nich mowa, używają wyrafinowanych strategii by wniknąć do organizmu i zaprząc komórki gospodarza do pracy na własną korzyść. Działają szybko, sprytnie i efektywnie. Na szczęście coraz szybciej uczymy się jak z nimi walczyć przy pomocy ich własnej broni.

Roboczy harmonogram mini-warsztatów w roku 2017

W roku akademickim 2017/2018 mini-warsztaty zostały zaplanowane na 21 października oraz 18 listopadaW danym dniu odbywać się będzie równolegle kilka różnych, niezależnych zajęć. Warsztaty o tej samej tematyce zostaną przeprowadzone w dwóch turach: przedpołudniem, w godzinach od 10.30 do 11.45 oraz po południu, w godzinach od 14.15 do 15.30W zależności od tematu, maksymalna liczba uczestników wynosi 10 lub 20 osób.
 
Warsztaty przeznaczone są dla licealistów. Udział w zajęciach jest bezpłatny jednak obowiązuje rezerwacja miejsc. Dodatkowo, niepełnoletni uczestnicy warsztatów muszą mieć przy sobie pisemną zgodę Rodzica/opiekuna prawnego na udział w zajęciach, zaś wszyscy uczestnicy warsztatów zobowiązani są do podpisania deklaracji, że zapoznali się z regulaminem uczestnictwa w zajęciach prowadzonych na WBBiB.
 
21 października 2017 r.
Warsztaty nr 1, godz. 10.30 oraz 14.15: Komórki układu immunologicznego, Zakład Immunologii, 10 osób
W trakcie warsztatów przedstawimy główne typy komórek układu odporności – naszych bohaterów w walce z drobnoustrojami. Wykonamy rozmaz krwi na szkiełku i barwienie umożliwiające identyfikację poszczególnych rodzajów tych komórek oraz pokażemy najstarszy z mechanizmów walki z mikroorganizmami – fagocytozę, czyli pochłonięcie wroga i jego strawienie.

Warsztaty nr 2, godz. 10.30 oraz 14.15: Badanie własności białekZakład Biochemii Fizycznej, 10 osób 
W czasie zajęć sprawdzimy jak zachowują się białka pod wpływem działania różnych czynników fizyko-chemicznych. Pokażemy także, jak można określić stężenie białek w roztworze oraz sprawdzić ich wielkość.  

Warsztaty nr 3, godz. 10.30 oraz 14.15: Przeciwciała monoklonalne w oznaczaniu grup krwi, Zakład Biochemii Komórki, 20 osób 
Jakie wyróżniamy grupy krwi ludzkiej? Dlaczego oznaczanie grup krwi u wszystkich dawców, biorców i kobiet ciężarnych ma fundamentalne znaczenie w serologii, transfuzjologii i zapobieganiu konfliktowi serologicznemu oraz chorobie hemolitycznej płodów i noworodków? Na czym polega aglutynacja krwinek czerwonych przez specyficzne przeciwciała i jak możemy to zjawisko wykorzystać do oznaczenia grupy krwi?
 
18 listopada 2017 r.
Warsztaty nr 4godz. 10.30 oraz 14.15: Podstawy mikroskopii fluorescencyjnej i kontrastowo-fazowej i ich wykorzystanie w badaniach migracji komórek, Zakład Biologii Komórki, 20 osób
W czasie zajęć zapoznamy uczestników z zasadami działania mikroskopu fluorescencyjnego oraz kontrastowo-fazowego. Zaprezentujemy również metody służące do pomiarów i analizy ruchu komórek. Pokażemy komórki „w trakcie spaceru” oraz wewnątrzkomórkowe elementy odpowiedzialne za ruch, zmianę kształtu oraz transport.
 
Warsztaty nr 5godz. 10.30 oraz 14.15: Doświadczenia z barwnikami roślinnymi, Zakład Fizjologii i Biologii Rozwoju Roślin, 15 osób
Naszą fascynację wzbudzają nieodmiennie żywe kolory kwiatów, owoców i całych roślin. Na warsztatach nie tylko zapoznamy się z rolą barwników roślinnych, ich właściwościami i znaczeniem w ekosystemach, ale również przeprowadzimy proste eksperymenty, dzięki którym w domowej kuchni będzie można zaimponować rodzinie lub znajomym.
 

Warsztaty nr 6godz. 10.30 oraz 14.15: Obserwacja działania nitrogenaz bakterii purpurowych, Zakład Mikrobiologii, 10 osób 
Nitrogenazy to enzymy występujące u niektórych grup mikroorganizmów, a jednym z produktów ich aktywności może być wodór. W czasie warsztatów zapoznamy się z kolorymetryczną metodą badania aktywności tych enzymów. Ponadto zbadamy, czy nitrogenazy szczepu Rhodobacter sphaeroides są zaangażowane w produkcję wodoru, gdy substratem reakcji są odpady pochodzenia roślinnego. 

Rezerwacja miejsc

ZAPISY NA WYKŁADY I WARSZTATY

Zapisy na warsztaty przyjmujemy od 25 września do 13 października 2017 r. O przyjęciu decyduje kolejność zgłoszeń. Rejestracja na wykłady odbywa się w trybie ciągłym. W celu rezerwacji miejsc należy wysłać e-mail pod adres: magdalena.tworzydlo@uj.edu.pl. Potwierdzenie przyjęcia rezerwacji zostanie przesłane pocztą elektroniczną.
 
Osoby indywidualne w e-mailu powinny podać:
a) imię i nazwisko osoby dokonującej rezerwacji (dot. wykładów i warsztatów)
b) tytuł wykładu i/lub tytuł warsztatu
c) godzinę zajęć: 10.30 lub 14.15 (dot. warsztatów)
d) liczbę osób bioracych udział w zajęciach (dot. wykładów i warsztatów),
e) telefon kontaktowy – w przypadku braku miejsc w wybranej grupie, będzie nam łatwiej i szybciej zaproponować inną (dot. wykładów i warsztatów).
 
Przykładowo:
Joanna Kowalska
Wykład: Życie jest formą istnienia białka; liczba osób – 1.
Warsztaty: Badanie własności białek; godzina 10.30; liczba osób – 1.
 
Nauczyciele przyjeżdżający z uczniami powinni podać:
a) swoje imię i nazwisko (dot. wykładów i warsztatów)
b) pełną nazwę szkoły (dot. wykładów i warsztatów)
c) tytuł wykładu i/lub tytuł warsztatu
d) godzinę zajęć: 10.30 lub 14.15 (dot. warsztatów)
e) liczbę uczniów bioracych udział w wydarzeniu (dot. wykładów i warsztatów),
f) telefon kontaktowy  w przypadku braku miejsc w wybranej grupie, będzie nam łatwiej i szybciej zaproponować inną (dot. wykładów i warsztatów).
 
Przykładowo:
Aleksander Nowak
II L.O. im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie
Wykłady: Życie jest formą istnienia białka oraz Przeciwciała monoklonalne w biotechnologii i medycynie; liczba uczniów – 15.
Warsztaty: Przeciwciała monoklonalne w oznaczaniu grup krwi; godzina 14.15; liczba uczniów – 15.

ODWOŁANIE REZERWACJI

Uprzejmie prosimy o elektroniczne lub telefoniczne anulowanie rezerwacji, w przypadku, gdy nie będą Państwo mogli przybyć na warsztaty lub wykłady. Dzięki temu będziemy mieli możliwość zaproszenia do udziału w zajęciach osoby z listy rezerwowej.
 
telefon: 12 664 79 59
e-mail: magdalena.tworzydlo@uj.edu.pl